gedenkplaats van

Hans Rensema

10-11-194827-09-2020
      [English tekst below]
      Met grote droefenis breng ik het nieuws van het overlijden van onze geliefde collega en oprichter van de Master Scientific Illustration Hans Rensema, op 27 september jongstleden.
      Hij is 71 jaar geworden.

      Hans Rensema was vanaf januari 1980 tot 2013 als anatomisch tekenaar en grafisch vormgever verbonden aan de vakgroep Anatomie en Embryologie van de Faculty of Health, Medicine and Life Sciences van de Universiteit Maastricht.
      Hans was als initiatiefnemer zeer nauw betrokken bij de oprichting van de ‘Postgraduate Course in Scientific Illustration’ (sinds 2008: ‘Master of Scientific Illustration’, MSI) van de Academie Beeldende Kunsten Maastricht i.s.m. de Faculty of Health, Medicine and Life Sciences van de Universiteit Maastricht.
      Tussen 1990 en 1996 ontwikkelde en schreef hij het curriculum van deze 2-jarige Master (MSI).
      De opleiding ging in 1996 van start met de eerste vijf studenten.
      Van 1996 tot 2006 was hij als coördinator en docent verbonden aan deze opleiding.
      Hij gaf onderwijs in de vakken anatomische illustratie (mens en dier), de illustratie van chirurgische ingrepen bij zowel mens als dier, medische beeldvormende technieken, grafische technieken en de ethiek m.b.t. het gebruik van proefdieren.
      Daarnaast gaf hij colleges over de geschiedenis van de anatomische (wetenschappelijke) illustratie aan de masterstudenten van de MSI-Maastricht. Dit laatste is hij blijven doen tot hij ziek werd in 2019. Hij zou de lessen binnenkort weer oppakken, maar zover mocht het helaas niet komen.
      Over de opleiding zei hij: “Dit is de opleiding die ik zelf altijd heb willen doen, maar die er gewoon domweg niet was.”

      Vele studenten van over de hele wereld hebben inmiddels zijn unieke opleiding gevolgd en zijn in zijn voetsporen getreden.
      Met de nuchtere kijk van een geboren en getogen Groninger doceerde hij het vak van wetenschappelijk verhalenverteller. Recht voor z’n raap en kritisch, vanuit een diepe passie voor wetenschap, lithografie, kunst en illustratie. Hij sprak met bewondering over historische en huidige vakgenoten. Altijd met een kritische houding uit liefde voor het vak. Visualisaties moeten accuraat zijn, wetenschappelijk verantwoord en technisch onberispelijk uitgevoerd. Elke lijn moet kloppen; een illustratie mag niet voor meerderlei uitleg vatbaar zijn.
      Zelf blonk hij uit in pen- en inkttechnieken, grafiet en lithografie. Een vakman pur sang!
      Volgens hem waren de beschikbare druk- en illustratietechnieken bepalend voor de verschillende illustratievormen in de tijd. Het uitbreidende scala aan technische mogelijkheden zag hij daarom nooit als een bedreiging, maar als een verrijking voor het vak, zolang de kwaliteit gewaarborgd bleef. Digitale computertechnieken omarmde hij dus als vanzelfsprekend.

      Ook na 25 jaar is het curriculum dat hij schreef actueel.
      Zijn visie en passie zijn nog steeds sterk vertegenwoordigd in de opleiding. “Geen schooltje spelen, maar het vak doceren!” Met kwaliteit en liefde voor kunst en wetenschap hoog in het vaandel.
      “Kwaliteit komt altijd boven drijven.”
      Tegen studenten die zich zorgen maakten over de toekomst als freelancer zei hij altijd: “Als je goed werk maakt, hoef je je geen zorgen te maken. Kwaliteit betaalt zich altijd uit.”
      ‘Darwin’ noemde hij dat.

      Hans was eerlijk, geïnteresseerd, streng, zacht, perfectionistisch, idealistisch, ogenschijnlijk nors en vooral aardig. Hij trad niet graag op de voorgrond en had een bescheiden inborst.
      Naast een gepassioneerd anatomisch tekenaar was Hans echtgenoot, trotse vader en opa. Van al het bovengenoemde vond hij dat het belangrijkste en daar genoot hij enorm van.
      Wij hebben veel van je geleerd, Hans. Dank je wel.

      Zijn droge humor, kennis, kritische blik en warme persoonlijkheid zullen gemist worden.
      Onze gedachten zijn bij zijn familie en vrienden.

      Het MSI-Team

      ---

      It is with great sadness that I bring the news of the death of our beloved colleague and founder of the Master Scientific Illustration Hans Rensema on 27 September last. He turned 71 years old.

      Hans Rensema, worked from January 1980 to 2013 as an anatomical illustrator and graphic designer at the Department of Anatomy and Embryology of the Faculty of Health, Medicine and Life Sciences of Maastricht University.
      As initiator, Hans was very closely involved in the establishment of the "Postgraduate Course in Scientific Illustration" (since 2008: ‘Master of Scientific Illustration, MSI) of the Academy of Visual Arts Maastricht in collaboration with the Maastricht Academy of Visual Arts. the Faculty of Health, Medicine and Life Sciences of Maastricht University.
      Between 1990 and 1996 he developed and wrote the curriculum of this 2-year Master's (MSI).
      The program started in 1996 with five students.
      From 1996 to 2006 he was coordinator and teacher of this program.
      He taught the subjects anatomical illustration (human and animal), the illustration of surgical procedures in both humans and animals, medical imaging techniques, graphic techniques and the ethics of the use of laboratory animals.
      In addition, he gave lectures on the history of anatomical (scientific) illustration to the MSI-Maastricht master students. He continued to do the latter until he became ill in 2019. He was due to resume lessons shortly, but it should not come to that.
      He said about the program: "This is the study that I have always wanted to do, but it simply wasn't there."

      Many students from all over the world have now followed his unique education and have followed in his footsteps.
      With the down-to-earth view of a born and raised Groninger, he taught the profession of scientific storytelling. Straightforward and critical, from a deep passion for science, lithography, art and illustration. He spoke with admiration about historical and current colleagues. Always with a critical attitude out of love for the profession. The visualizations had to be accurate, scientifically sound and technically flawlessly executed. Every line must be right; an illustration may not be open to multiple interpretations.
      He himself excelled in pen and ink techniques, graphite and lithography. A true professional!
      According to him, the available printing and illustration techniques were decisive for the changing illustration forms over time. He never saw the expanding range of technical possibilities as a threat, but as an enrichment for the profession, as long as the quality was guaranteed. So naturally he embraced digital computer techniques.

      After 25 years, the curriculum he wrote is still up to date.
      His vision and passion are still strongly represented in the program. “Not playing school, but teaching the profession!” With quality and love for art and science of paramount importance.
      “Quality always comes to the fore.”
      To students, concerned about the future as a freelancer, he used to say, “If you do a good job, you don't have to worry. Quality always pays off.”
      He called it "Darwin".

      Hans was honest, interested, strict, gentle, perfectionist, idealistic, apparently gruff and above all friendly. He did not like to come to the fore and was modest in nature.
      Besides being a passionate anatomical drawer, Hans was a husband, proud father and grandfather. Of all the above, he thought that was the most important and he enjoyed it immensely.
      We have learned a lot from you, Hans. Thank you.

      His dry humor, knowledge, critical eye and warm personality will be missed. Our thoughts are with his family and friends.

      The MSI-Team

      Voeg uw reactie of herinnering toe met:

      • Een bijzonder mens
        reactie 13   |   niet OK

        Charles - SINT JOOST
        4 oktober 2020

        Deel deze pagina:

      • Charles Hajenius
        Er is een reactie aan de nabestaanden achtergelaten door:
        Charles - SINT JOOST
        4 oktober 2020
        reactie 12
      • bijzondere vriend
        reactie 11   |   niet OK
        Beste Hans, beste vriend van me
        Ik ken je al vanaf de academietijd zo’n 46 jaar geleden. Sindsdien zijn we elkaar nooit uit het oog verloren. Samen zaten we op de Jan v. Eyckacademie, waar we ons bekwaamden in de edele grafische technieken. Er werd op de academie hard gewerkt maar ook veel gelachen. De steendruk was voor jou een uitdagende techniek, daar wilden we toen alles van weten. In die tijd experimenteerde we veel samen in het atelier, dat waren vaak interessante ontmoetingen waar we veel van elkaar leerde
        Om naast je studie een zakcentje bij te verdienen werkte jij bij Café ‘Ma van Slou’ in de keuken, mevr v Slou was een dikke kwebbeltante waar jij wonder boven wonder af en toe het goed mee kon vinden. Het was het café waar je als student van de Academie voor 5 gulden een warme hap kon bestellen. Ik heb vaak genoten van jouw specialiteit, boerenkool met worst, die uit jouw keuken kwam. Heerlijk zeiden we dan, dat heeft die Hans toch lekker voor ons gemaakt.
        We hadden in al die jaren een fijne klik samen. We konden goed met elkaar overweg. We brainstormde over kunst, over het leven en allerlei maatschappelijke onderwerpen dat was voor ons geen probleem. Als we elkaar een tijdje niet hadden gezien was het gelijk als vanouds daar hoefden we weinig voor te doen.
        Hans was altijd in voor een auto ritje. In de begin jaren denk ik aan de vrolijke ritjes met de ‘lelijke eend’. Een uitstapje met de fam. Rensema, Hans ,Edith en één van de kinderen door het Heuvelland richting Noorbeek, waar we ternauwernood met knikkende knieën en zweet in de handen de berg van Noorbeek net haalde, of de auto rit met Hans langs het kanaal toen we richting Helmond reden met een paar kapotte auto stoelen, die ik had verstevigd met een paar houten planken wat Hans achteraf zeker niet geslaagd heeft gevonden. We waren op weg naar het gemeenschapshuis in Helmond voor een gezamenlijke grafiektentoonstelling.
        Ook denk ik aan het koffie drinken toen je in Daalhof woonde. Als ik halverwege de middag langs wilde komen om koffie bij je te drinken dan lag je nog steevast in bed. Je was meer een nachtmens , televisie kijken en op de computer werken. In die nacht waren veel Javaanse jongens en een biertje er door heen gegaan. Dat veranderde snel toen je een baan kreeg bij de Universiteit Maastricht met een vast inkomen en tegelijk had je een grote informatie bron, op het voor jou geliefde gebied, de anatomie
        Als ik een beroep op je deed kon ik altijd op je rekenen. Je steunde mij door dik en dun met de Grafische Werkplaats Maastricht voor beroepskunstenaars begin jaren 80 en later met het Drukkunstmuseum, waar je bestuurslid was sinds de oprichting eind jaren 80. Wat hebben we toch veel gesleept en georganiseerd voor het museum. Door jouw interesse in de Anatomie heb jij de opleiding Anatomisch tekenen opgericht samen met de Universiteit en de Academie! Dit was een groot succes met vele internationale studenten en afgestudeerden. Later heb je als oud oprichter nog vele mooie gastlessen gegeven.
        Ook was je de laatste jaren druk bezig met je boek met de titel: Beelden v. het Lichaam ,het boek gaat over anatomen, kunstenaars en drukken over de anatomie. Ik vind het een meesterwerk! die zeker een uitgave verdient.
        Ook denk ik aan de film Macchina Tipografica, die we samen voor het museum hebben gemaakt. Daar hebben we met veel passie hard aan gewerkt. Jij was de gedreven denker, samen hebben we het scenario en de montage gemaakt. Het resultaat was een meesterlijke film!! met originele muziek van je zoon Martijn. Deze film draait al 8 jaar standaard in ons museum en zal de komende jaren nog te zien zijn. Zo zal het museum op die manier altijd met jou verbonden blijven.

        Dag Hans, Dag mijn oude goede vriend,
        Ik zal je erg missen, Bedankt voor de vriendschap die we hadden , ouwe reus .
        Je was voor mij bijzonder!

        Ik wens Edith, Serge , Martijn, Judith en alle familieleden heel veel sterkte toe in de komende tijd .


        René Glaser 2


        Rene - MAASTRICHT
        3 oktober 2020

        Deel deze pagina:

      • Goede herinneringen
        reactie 10   |   niet OK
        Het overlijden van Hans is verdrietig nieuws. De docent waar ik veel van geleerd heb, is helaas niet meer onder ons. Ik studeerde in de begin jaren van de opleiding “Wetenschappelijke illustratie” en Hans was de docent op de afdeling Anatomie. Ik herinner me nog goed zijn indrukwekkende kamer vol met tekentafels, potloden, tekenpapier en boeken. Te midden van dit alles was Hans aan het werk. Hij was niet een docent die regelmatig langs kwam lopen om te vragen hoe het ging met de tekening. Dat was even wennen. Maar als je zelf het initiatief nam om naar de kamer van Hans toe te lopen om je vragen te stellen, dan nam hij uitgebreid de tijd voor je.
        Ik heb veel van hem geleerd. Af en toe ben ik bezig met een illustratie en dan doe ik iets op zijn manier. En dan denk ik even aan hem. Als ik de fout dreig in te gaan met mijn tekening, dan hoor ik hem in gedachten nog zeggen: “niet breien”.
        Toen ik jaren later mijn opleiding in Maastricht afrondde, was Hans niet uitgebreid meer bij de opleiding betrokken. Toch geldt ook voor mijn afstudeerproject dat ik kon terugvallen op de tips en adviezen die ik ooit van Hans gehad heb.
        Graag had ik nog zijn nieuwe boek gelezen en opnieuw van alles van hem geleerd.
        Ik heb fijne herinneringen aan mijn tijd in Maastricht en aan Hans. Ik ben blij dat ik hem gekend heb.
        De familie en vrienden wil ik graag veel sterkte wensen met dit plotselinge verlies.
        Matty Spinder.

        Matty - Bilthoven
        3 oktober 2020

        Deel deze pagina:

      • Condoleance
        reactie 9   |   niet OK

        Gecondoleerd met uw groot verlies.
        Ik vond toen, als studente van MSI, werk van Hans Rensema meesterlijk precies en gelijk aan de grote oude meesters.

        Liba Markvart


        Liba - Amsterdam
        1 oktober 2020

        Deel deze pagina:

      • Johan Hekking
        Er is een reactie aan de nabestaanden achtergelaten door:
        Johan - Maastricht
        1 oktober 2020
        reactie 8
      • dank
        reactie 7   |   niet OK
        Met dank kijk ik terug op een zeer belangrijke periode in mijn leven in Maastricht. Ik was erbij in de beginjaren toen Hans, Jacque en Arno de opleiding wetenschappelijke illustratie nog aan het kneden waren. Er was nog veel ruimte voor persoonlijke inbreng en projecten. Hans vond het prachtig als ik weer eens met een vossekop op snijzaal verscheen en het hoofd van de afdelingsleider rood aanliep vanwege de meegekomen vlooien. Intrinsieke motivatie, daarvan gingen zijn ogen glimmen en liet hij mij subtiel merken dat hij enorm waardeerde dat ik zijn student was. Daarentegen kon hij niet zo goed verbergen als hij boos was en kwam hij gewoon niet opdagen bij een belangrijke beoordeling. Als docent was hij altijd oprecht en liet me makkelijk uren langer aan een tekening werken ook al wist hij dat ik er al weken helemaal klaar mee was.
        Ik ben hem zeer dankbaar om zijn volhardendheid mij het achterste van mijn tong te laten zien. Het heeft mij mede gevormd tot de persoon die ik nu ben.
        Dank je wel, Hans

        Maartje - Arnhem
        1 oktober 2020

        Deel deze pagina:

      • Geïnspireerd
        reactie 6   |   niet OK
        Wat een droevig bericht. Hans is niet meer onder ons. De grondlegger van de Master Scientific Illustration. Ik ben er tijdens de opleiding altijd terdege van bewust geweest, wat de impact geweest is van dit feit - de oprichting - op mijn persoonlijke leven. Het is daarom ook een eer, dat ik onlangs nog een antwoord gekregen heb van Hans persoonlijk, na het toesturen van mijn thesis. Zijn prachtige illustratie van de schedel van de rat, iedere MSI student wel bekend, staat voor mij symbool voor de kwaliteit die Hans nastreefde. Om die reden, eigenlijk als eerbetoon toen al, heb ik er voor gekozen om zelf ook de rattenschedel te illustreren en er studie naar te doen. Wellicht is het hetzelfde schedeltje geweest, aanwezig in de collectie van de afdeling Anatomie. Dat leverde inzichten op wat betreft de grondige werkwijze van Hans. In mijn thesis ben ik daar op ingegaan:
        "Does it show guts to compare my drawing with the illustration of Mr Hans Rensema, one of the founders of the Master Scientific Illustration? The illustration of the ventral view of the cranium of the rat by Mr. Rensema is published in an information brochure for at the time the Postgraduate Course." "Our teachers often have told us not to compare and compete among students, but be inspired by one another. I think the smoothness of Mr Rensema's illustration is unimprovable. There are aspects however that may be discussed."
        De illustraties van Hans, evenals zijn colleges over de geschiedenis van anatomische illustraties hebben mij zeer geïnspireerd. Zijn 'unvollendete' zal straks zeker bij iedereen veel lof oogsten. Mijn positieve herinneringen aan Hans zullen me altijd bij blijven. De frase "Vivitur ingenio, caetera mortis erunt." zal Hans vast en zeker bekend in de oren geklonken hebben.

        Jan - Maastricht
        30 september 2020

        Deel deze pagina:

      • Gecondoleerd
        reactie 5   |   niet OK
        Wat een verdrietig nieuws.
        Ik heb hele goede herinneringen aan Hans, tijdens mijn opleiding maar ook erna. Hoewel ik in eerste instantie een beetje bang was voor deze norsig en streng overkomende man bleek dat geheel onterecht. Hans was een ontzettend lieve man. Geen pleaser maar eerlijk, oprecht, vriendelijk gezellig en een vakman met heel veel kennis.
        Ik had Hans al lang niet meer gesproken maar ik moet nog regelmatig aan hem denken. Bij bijna alles wat ik maak vraag ik me nog steeds af of Hans het wel goed genoeg zou vinden. Een groter compliment dan een kort mailtje van Hans dat hij de illustraties in mijn boek “van ouderwetse kwaliteit” vond kon ik dan ook niet krijgen.
        Ik had gehoopt Hans nog eens te kunnen ontmoeten. Ik ga hem missen.
        Heel veel sterkte voor de nabestaanden!

        Medy - Den Haag
        30 september 2020

        Deel deze pagina:

      • Hans, icoon van de medische illustratie
        reactie 4   |   niet OK
        Ik heb het grote genoegen en de eer gehad om vele jaren met mijn bevriende collega Hans Rensema te mogen samenwerken. In de tachtiger jaren (alweer van de vorige eeuw) heeft hij vooral voor mij persoonlijk veel betekend door zijn artistieke en wetenschappelijke bijdragen aan mijn proefschrift en de wetenschappelijke publicaties die daarbij hoorden. Hans was inderdaad geneigd tot perfectionisme maar mede daardoor heb ik naar mijn mening de mooiste grafische voorstellingen ‘ever’ van de anatomie van de rat in mijn publicaties mogen opnemen. Het was altijd een groot genoegen om met hem tot op de puntjes van de i door te zoeken naar wat de beste manier van weergeven zou zijn. Hans was een vakman als grafisch illustrator (‘anatomisch tekenaar’ was de officiële armoedige term) ook een zeer geestdriftig en een bezield docent als het ging om zijn vak. Met groot enthousiasme leverde hij zijn grafische bijdragen aan de onderwijsproducten van de capaciteitsgroep Anatomie en Embryologie van die in het kader van het destijds ‘nieuwe’ onderwijs aan de medische faculteit Maastricht ontworpen moesten worden. Zijn tekeningen van het menselijk embryo zijn legendarisch geworden.
        Hans was altijd ook zeer geïnteresseerd in de anatomie als vak en techniek zelf en wij deelden de passie voor de geschiedenis van dit vak. Hans was een van de weinigen die begrepen heeft waarom ik er altijd zoveel werk van maakte om te proberen de medische studenten de ‘opening van het menselijk lichaam’ te laten herbeleven waarmee destijds de grote anatomen in de dageraad van de verlichting onze ‘westerse’ ogen openden voor de werkelijkheid van wetenschap.
        Ik heb niet veel van doen gehad (ik werkte in die jaren ergens anders) met de opleiding voor medisch illustrator (officieel Master Scientific Illustration) die hij met zoveel passie ook met heel veel zorg heeft opgezet en die zich gelukkig in de eerste jaren heel succesvol heeft getoond. Hans stelde hoge eisen maar dat was vaak terecht. Ik ben van mening dat hem onrecht is aangedaan door de universiteit en dat zijn capaciteiten en inzet door de universiteit (soms) onvoldoende op waarde zijn geschat. Dat is jammer maar het lag niet in de persoonlijkheid van Hans onder groot verweer tegen zoiets te ondernemen. Hij was vaak te bescheiden.
        De laatste jaren mocht ik hem bijstaan in het voorbereiden van zijn levenswerk dat een grote geïllustreerde uitgave had moeten worden over de geschiedenis van de grafische vormgeving in het medisch-wetenschappelijk domein. Het betrof met name de ‘geschiedenis van de anatomische illustratie’. Dit is geen boek, het is bijna een bijbel, zei ik wel eens tegen hem. Heel veel warme en inspirerende gesprekken mocht ik met hem hebben over die geschiedenis en over de betekenis van de anatomie en het anatomische denken voor onze samenleving. Hans was filosofisch ingesteld en had een brede interesse.
        Hans heeft, medisch gezien, een zwaar leven gehad maar heeft desondanks toch velen en zeker de studenten aan ‘zijn opleiding’ een enthousiaste levenshouding en liefde voor het vak meegegeven. Hans, bedankt voor wat je voor mij en voor de wereld hebt mogen en willen betekenen. Edith, je kinderen en kleinkinderen kunnen trots op je zijn.

        Jaap - Maastricht
        29 september 2020

        Deel deze pagina:

      Laat nabestaanden weten dat u aan hen denkt

      Plaats een reactie